Dấu hiệu nghiện thủ dâm, khi nào cần điều trị?

Thủ dâm là một phần bình thường và lành mạnh của đời sống tình dục nhưng đối với một số người, hành vi này trở nên mất kiểm soát và gây ra những ảnh hưởng tiêu cực. Khi đó, nó có thể được coi là một dạng nghiện hành vi cần được quan tâm.

Thủ dâm là một phần bình thường và lành mạnh trong đời sống tình dục của con người, dù bạn có đang trong một mối quan hệ hay không.

Nghiện thủ dâm là tình trạng một người thủ dâm quá mức, mất kiểm soát đến mức hành vi này gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đáng kể tới cuộc sống, công việc và các mối quan hệ của họ. Đây không phải là một chẩn đoán bệnh tâm thần chính thức nhưng được xem là một dạng nghiện hành vi (process addiction), có nhiều điểm tương đồng với nghiện chất.

Nói một cách đơn giản, khi thủ dâm không còn là một hành vi lành mạnh để giải tỏa mà trở thành một nỗi ám ảnh hoặc thói quen cưỡng chế, người đó sẽ cảm thấy khó khăn để ngừng lại, dù họ nhận thức được những hậu quả xấu mà nó mang lại.

1. Dấu hiệu và triệu chứng nghiện thủ dâm

Thủ dâm đúng cách không phải là một vấn đề nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu nhận thấy một hoặc nhiều dấu hiệu sau đây, đã đến lúc bạn nên cân nhắc tìm kiếm sự trợ giúp chuyên nghiệp:

Chiếm nhiều thời gian: Thủ dâm chiếm một phần lớn thời gian trong ngày của bạn.

Ảnh hưởng đến cuộc sống: Hành vi này làm xáo trộn công việc hoặc các mối quan hệ cá nhân.

Thủ dâm thay vì giao tiếp xã hội: Bạn chọn thủ dâm thay vì tham gia các hoạt động xã hội hoặc dành thời gian cho bạn bè, người yêu.

Hành vi không mong muốn: Bạn thủ dâm ở những nơi công cộng, không thích hợp hoặc khi bạn không thực sự muốn.

Cảm xúc tiêu cực: Bạn dùng thủ dâm để đối phó với cảm xúc buồn bã, lo lắng hoặc căng thẳng và cảm thấy tội lỗi hoặc khó chịu sau đó.

Suy nghĩ ám ảnh: Bạn thường xuyên bị ám ảnh bởi suy nghĩ về thủ dâm.

2. Nguyên nhân tiềm ẩn

Nguyên nhân dẫn đến nghiện thủ dâm có thể bao gồm:

Rối loạn cảm xúc: Thủ dâm được dùng như một cơ chế đối phó để cải thiện tâm trạng, giảm căng thẳng do trầm cảm hoặc lo âu tiềm ẩn.

Yếu tố thần kinh: Một số nghiên cứu về thần kinh học đã chỉ ra rằng có sự liên kết giữa hành vi tình dục cưỡng bức và các thay đổi trong não bộ, đặc biệt là ở mạch phần thưởng (reward circuit). Mạch này có chức năng giải phóng dopamine, một chất dẫn truyền thần kinh tạo ra cảm giác vui vẻ, khoái cảm và thúc đẩy hành vi lặp lại để tìm kiếm phần thưởng.

Tổn thương tâm lý: Bạn tìm cách trốn tránh nỗi đau cảm xúc do các tổn thương trong quá khứ bằng cách tập trung vào hành vi tình dục.

3. Hậu quả của nghiện thủ dâm

Theo ThS. BS nội trú Phùng Anh Tuấn, chuyên gia nam khoa, giảng viên trường Đại học Phenikaa, chứng nghiện thủ dâm không chỉ gây ảnh hưởng đến quan hệ vợ chồng mà còn có những suy nghĩ lệch lạc, không thể tập trung làm việc, sinh hoạt hàng ngày. Thậm chí, lạm dụng thủ dâm còn ảnh hưởng tới thần kinh trung ương, một số biểu hiện có thể gặp phải như: trí nhớ suy giảm, cơ thể suy nhược, tinh thần uể oải…

Cụ thể, nếu không được kiểm soát, nghiện thủ dâm có thể dẫn đến:

Giảm khoái cảm tình dục: Giảm sự hài lòng trong quan hệ tình dục.

Giảm lòng tự trọng: Cảm giác xấu hổ, tội lỗi làm giảm sự tự tin.

Ảnh hưởng các khía cạnh khác của cuộc sống: Gây ra những hậu quả tiêu cực cho công việc và các mối quan hệ.

4. Các phương pháp điều trị

Nếu bạn không thể tự mình kiểm soát hành vi thủ dâm, việc tìm kiếm sự trợ giúp từ bác sĩ, chuyên gia tư vấn hoặc nhà trị liệu tình dục là rất quan trọng.

Liệu pháp trò chuyện

Liệu pháp này có thể giúp bạn rất nhiều trong việc giải quyết chứng nghiện thủ dâm. Một trong những mục tiêu chính của liệu pháp là xác định nguyên nhân gốc rễ của hành vi này. Chuyên gia trị liệu sẽ cùng bạn tìm hiểu những lý do sâu xa, có thể là những tổn thương tâm lý trong quá khứ hoặc những căng thẳng hiện tại, đã thúc đẩy bạn tìm đến thủ dâm một cách cưỡng chế.

Bên cạnh đó, liệu pháp cũng giúp bạn xây dựng các kỹ năng đối phó lành mạnh hơn. Thay vì dùng thủ dâm để trốn tránh cảm xúc tiêu cực, bạn sẽ học được những cách kiểm soát cảm xúc và hành vi một cách hiệu quả, từ đó dần dần lấy lại quyền kiểm soát cuộc sống.

Sử dụng thuốc để điều trị

Hiện tại, chưa có loại thuốc nào được phê duyệt đặc biệt để điều trị chứng nghiện thủ dâm. Tuy nhiên, bác sĩ có thể xem xét việc sử dụng thuốc trong một số trường hợp nhất định. Ví dụ, thuốc có thể được chỉ định để điều trị các rối loạn đi kèm, chẳng hạn như trầm cảm nặng hoặc rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD). Việc kiểm soát tốt các vấn đề sức khỏe tâm thần này có thể giúp cải thiện tình trạng chung và giảm bớt hành vi thủ dâm cưỡng chế.

Các cách đối phó tại nhà

Thiền định là một phương pháp giúp kiểm soát hành vi.

Nếu bạn chưa thể tìm kiếm sự giúp đỡ chuyên nghiệp ngay, có một số cách bạn có thể tự mình áp dụng để kiểm soát hành vi thủ dâm. Một trong những phương pháp hiệu quả là tham gia các hoạt động yêu thích, như yoga, chạy bộ hoặc thiền định, để chuyển hướng sự tập trung và giảm bớt ham muốn. Việc tăng cường kết nối xã hội bằng cách dành nhiều thời gian hơn cho bạn bè, gia đình và người yêu cũng giúp bạn cảm thấy gắn kết và giảm cảm giác cô đơn.

Điều quan trọng là phải xác định các yếu tố kích hoạt hành vi của bạn, ví dụ như sự buồn chán hoặc căng thẳng, từ đó tìm kiếm các hoạt động thay thế lành mạnh. Bạn cũng nên cân nhắc việc hạn chế tiếp xúc với các tác nhân kích thích như phim khiêu dâm.

Ngoài ra, việc tìm kiếm một nhóm hỗ trợ có những người cùng vấn đề có thể mang lại cảm giác an ủi và chia sẻ. Hãy cố gắng giảm kỳ thị bản thân, chấp nhận rằng đây là một vấn đề sức khỏe có thể giải quyết được, thay vì cảm thấy tội lỗi hay xấu hổ.

Nếu bạn thấy hành vi thủ dâm ngày càng khó kiểm soát và ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống, việc tham khảo ý kiến của một chuyên gia sức khỏe tâm thần là bước đi cần thiết để xác định nguyên nhân và tìm ra giải pháp phù hợp.

Theo Hoàng Nam (Sức khỏe đời sống)