Món ăn bon miệng ngày Tết nhưng gây “áp lực” cho tụy và gan

Theo PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng – Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi Dinh dưỡng và Kiểm soát Béo phì, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, việc tiêu thụ quá nhiều đồ ngọt trong thời gian ngắn có thể để lại những hệ lụy đáng lo cho sức khỏe, đặc biệt với trẻ em và người cao tuổi.

Về mặt sinh lý, các sản phẩm bánh kẹo chứa nhiều glucose, khi vào cơ thể sẽ được chuyển hóa tại gan và dự trữ dưới dạng glycogen – một nguồn năng lượng dự trữ phụ, bên cạnh nguồn chính là chất béo trong mô mỡ. Khi cơ thể cần năng lượng, glycogen ở gan sẽ tiếp tục chuyển hóa thành glucose để cung cấp cho các cơ quan. Quá trình này khiến lượng đường trong máu tăng lên, tạo thêm “gánh nặng” cho gan.

Không dừng lại ở đó, ăn nhiều đồ ngọt còn làm tăng nhanh chỉ số đường huyết, buộc tuyến tụy phải tiết ra nhiều insulin để điều chỉnh lượng đường trong máu. Nếu tình trạng này diễn ra liên tục, gan, tụy và thận đều phải hoạt động quá mức, làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa, đặc biệt ở những người có sẵn bệnh nền hoặc sức khỏe yếu.

PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng cảnh báo, tiêu thụ nhiều đường trong thời gian ngắn không chỉ ảnh hưởng đến cân nặng mà còn gây áp lực lớn cho các cơ quan chuyển hóa. Khi ăn nhiều đồ ngọt, gan, thận và đặc biệt là tụy phải hoạt động nhiều hơn để xử lý lượng đường đưa vào cơ thể. Điều này có thể làm rối loạn chuyển hóa, nhất là ở trẻ em và người có sẵn bệnh nền.

Thói quen ăn nhiều đồ ngọt kéo dài sẽ làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì, đái tháo đường type 2, bệnh tim mạch và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe răng miệng.

Đồ ngọt ngày Tết: “bẫy” đường với trẻ em

PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng cho biết Tết là thời điểm trẻ em dễ tiếp cận bánh kẹo, mứt ngọt hơn ngày thường. Khi khay mứt được bày sẵn trên bàn, trẻ có xu hướng ăn liên tục mà không kiểm soát được số lượng.

“Ngày thường, nhiều gia đình hạn chế đồ ngọt cho trẻ. Nhưng dịp Tết, khi về nhà ông bà, họ hàng, trẻ lại được chiều, dễ ăn nhiều hơn mức cần thiết. Điều này làm tăng nguy cơ dư thừa đường, thừa cân, béo phì, đặc biệt ở những trẻ vốn đã có xu hướng tăng cân”, PGS Hưng phân tích.

Không chỉ trẻ thừa cân mới chịu tác động. Với những trẻ nhẹ cân, biếng ăn, việc ăn nhiều bánh kẹo trước bữa chính có thể gây cảm giác “no giả”, khiến trẻ chán ăn, bỏ bữa. Lâu dài, tình trạng này ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dinh dưỡng và quá trình tăng trưởng.

Mua ít, bày ít để dễ kiểm soát

Để hạn chế cả trẻ em lẫn người lớn “sa đà” vào đồ ngọt, PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng khuyến nghị các gia đình nên thay đổi ngay từ khâu mua sắm và bày biện. Theo ông, không nên mua quá nhiều bánh kẹo, mứt ngọt rồi bày đầy khay trên bàn. Khi số lượng được kiểm soát, thói quen ăn vặt cũng sẽ giảm theo.

Bên cạnh đó, người lớn trong gia đình cần thống nhất cách nhắc nhở, hướng dẫn trẻ. Tránh tình trạng mỗi nhà mỗi kiểu, nơi thì cấm, nơi thì chiều, khiến trẻ khó hình thành thói quen ăn uống lành mạnh.

Thay vì chỉ có bánh kẹo, mứt ngọt, các gia đình có thể bổ sung những lựa chọn tốt cho sức khỏe hơn như trái cây tươi, sữa chua, thạch ít đường hoặc các loại hạt. Những thực phẩm này vẫn tạo cảm giác “có quà Tết”, nhưng giúp giảm lượng đường nạp vào cơ thể.

Tết là dịp sum vầy, tận hưởng hương vị truyền thống. Nhưng, theo các chuyên gia, thưởng thức có chừng mực, biết “dừng đúng lúc” mới là cách để niềm vui ngày xuân không trở thành gánh nặng cho sức khỏe về sau.