Viêm hoại tử thực quản – dạ dày hiếm gặp do vi khuẩn lạ, thế giới mới ghi nhận 10 ca

Theo bác sĩ, ThS.Nguyễn Sỹ Thấu, Khoa Hồi sức truyền nhiễm, Viện Lâm sàng các Bệnh truyền nhiễm – Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, đơn vị vừa điều trị thành công một trường hợp nhiễm khuẩn nguy kịch và vô cùng hiếm gặp.

Vi khuẩn gây bệnh đã khiến người bệnh bị viêm hoại tử gần như toàn bộ thành thực quản và dạ dày, dẫn đến sốc nhiễm khuẩn và suy đa tạng.

Người bệnh là nam giới 68 tuổi, trước đó không có bệnh lí mạn tính. Bệnh khởi phát với triệu chứng sốt cao, mệt mỏi, sau hai ngày tự điều trị tại nhà tình trạng trở nặng, xuất hiện khó thở, buồn nôn, nôn nhiều. Bệnh nhân được cấp cứu tại bệnh viện tuyến trước rồi chuyển đến Khoa Hồi sức truyền nhiễm trong tình trạng sốc nhiễm khuẩn và suy đa tạng. Kết quả chụp cắt lớp vi tính và nội soi cho thấy phần lớn thành thực quản và dạ dày bị viêm, phù nề, hoại tử sinh hơi, niêm mạc xung huyết và mủn nát.

Nội soi đường tiêu hoá.

Kết quả cấy máu phân lập được vi khuẩn Streptococcus constellatus – loại vi khuẩn thường trú ở niêm mạc đường tiêu hóa, song gần đây được ghi nhận có khả năng xâm nhập gây hoại tử tại nhiều cơ quan.

Người bệnh được điều trị hồi sức tích cực gồm thở máy, lọc máu liên tục, kháng sinh phổ rộng, nuôi dưỡng hoàn toàn qua đường tĩnh mạch và cho đường tiêu hóa nghỉ ngơi. Do tổn thương hoại tử diện rộng, nguy cơ vỡ hoặc thủng ống tiêu hóa rất cao, bệnh nhân được hội chẩn liên tục giữa các chuyên khoa hồi sức và tiêu hóa để lựa chọn phác đồ tối ưu.

Người bệnh được điều trị hồi sức tích cực bằng thở máy, lọc máu liên tục, kháng sinh, giữ đường tiêu hóa được nghỉ ngơi bằng cách nhịn ăn và nuôi dưỡng hoàn toàn đường tĩnh mạch. Đặc biệt, tổn thương hoại tử diện rộng tại đường tiêu hóa của người bệnh có nguy cơ dẫn đến những tai biến nguy hiểm, như vỡ/thủng ống tiêu hóa gây xuất huyết lớn; nhiễm trùng các cơ quan quan trọng như tim, phổi, mạch máu lớn trong trung thất, ổ bụng.

Do đây là dạng tổn thương rất hiếm gặp, những cuộc hội chẩn thường xuyên giữa chuyên khoa hồi sức truyền nhiễm và chuyên gia tiêu hóa được tổ chức để đưa ra phác đồ điều trị tối ưu cho người bệnh. Sau hai tuần người bệnh qua được giai đoạn nguy kịch, chức năng các tạng suy được hồi phục, tiếp tục được chăm sóc tại Bệnh viện để theo dõi và điều trị tổn thương tại chỗ đường tiêu hóa. Người bệnh ra viện sau gần hai tháng điều trị, được về nhà và ăn uống đường miệng.

ThS. Nguyễn Sỹ Thấu cho biết, bệnh cảnh của người bệnh phù hợp với viêm hoại tử sinh hơi dạ dày – thực quản (Emphysematous Esophagogastritis), một thể bệnh cực kì hiếm. Trên y văn thế giới, mới chỉ có khoảng 10 ca được ghi nhận có tổn thương lan tỏa cả thực quản và dạ dày, và chưa từng có trường hợp nào do vi khuẩn Streptococcus constellatus gây ra.

Bệnh nhân khoẻ mạnh ra viện.

Tổn thương diện rộng liên tục từ thực quản đến dạ dày gây thách thức cho các biện pháp ngoại khoa để chủ động loại bỏ tổn thương, tuy nhiên khi cũng tiềm ẩn nguy cơ rất cao có thể vỡ/thủng ống tiêu hóa trong quá trình điều trị nội khoa bảo tồn.

Tỉ lệ tử vong của bệnh khoảng 50%, đặc biệt ở trường hợp được chẩn đoán và điều trị muộn. Yếu tố nguy cơ mắc bệnh gồm các tình trạng gây suy giảm miễn dịch toàn thân như đái tháo đường, suy thận mạn, suy dinh dưỡng; hoặc có tổn thương tại chỗ như phẫu thuật ổ bụng, tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa như lạm dụng thuốc giảm đau chống viêm (NSAIDs), rượu.

Chẩn đoán bệnh chủ yếu sử dụng các biện pháp chẩn đoán hình ảnh, trong đó quan trọng nhất là cắt lớp vi tính. Hầu hết các trường hợp được điều trị nội khoa bảo tồn, bao gồm hồi sức tích cực, kháng sinh kịp thời và hợp lý, để đường tiêu hóa nghỉ ngơi, theo dõi sát phát hiện sớm các biến chứng. Phẫu thuật được ưu tiên cho những trường hợp có biến chứng thủng đường tiêu hóa, tuy nhiên thường liên quan đến tỉ lệ tử vong cao.

Bác sĩ Thấu nhấn mạnh, những người có nguy cơ cao mắc bệnh là bệnh nhân suy giảm miễn dịch như đái tháo đường, suy thận mạn, suy dinh dưỡng, hoặc có tổn thương niêm mạc tiêu hóa do rượu hay lạm dụng thuốc giảm đau chống viêm. Việc chẩn đoán chủ yếu dựa trên hình ảnh học, đặc biệt là cắt lớp vi tính, và điều trị nội khoa tích cực vẫn là lựa chọn ưu tiên. Phẫu thuật chỉ được xem xét khi xuất hiện biến chứng thủng đường tiêu hóa, song đi kèm nguy cơ tử vong rất cao.