Thức quà mộc mạc chốn thâm sơn bỗng “gây bão” cõi mạng: “Dương xỉ cổ đại” kén người nhìn nhưng nếm thử là ghiền quên lối về!

Dạo quanh một vòng các nền tảng mạng xã hội những ngày gần đây, không khó để bắt gặp vô số đoạn video triệu view quay cảnh các Tiktoker ríu rít rủ nhau lên rừng hái một loại rau có hình thù vô cùng kỳ lạ. Hàng loạt bình luận bên dưới đều bày tỏ sự hoang mang tột độ: “Trời ơi, nhìn cuộn tròn như con cuốn chiếu khổng lồ thế này mà cũng ăn được sao?”, “Cái này là cây dương xỉ cổ đại mọc ở bờ suối mà, nhỡ có độc thì sao?”.

Thế nhưng, trái ngược với giao diện có phần “doạ người” ấy, loại rau dớn khổng lồ này lại đang được hội sành ăn khen ngợi tới tấp, săn lùng ráo riết để đem về xào nấu. Đối với những người con sinh ra và lớn lên ở vùng đồng bằng, cái tên rau dớn nghe chừng thật lạ lẫm, có khi cả đời chưa từng thấy mặt. Nhưng trong mâm cơm của đồng bào các tỉnh miền núi phía Bắc, từ lâu nó đã là thức quà quý giá mà mẹ thiên nhiên ban tặng, mang trong mình vẹn nguyên hương vị mộc mạc, hoang dã của núi rừng đại ngàn.

Từ thứ cây mọc hoang bên bờ suối đến đặc sản “hiếm có khó tìm”

Trong bức tranh ẩm thực vùng cao muôn màu muôn vẻ, rau dớn thuộc họ dương xỉ là một nét chấm phá đầy thú vị, thường mọc rải rác bên những khe suối róc rách, nơi có độ ẩm cao và những tán cây rừng che bóng rợp mát. Vốn dĩ, rau dớn thông thường đã là một món ngon khó kiếm bởi chúng không được trồng công nghiệp đại trà trong nhà màng hay phun tưới hóa chất mà chỉ vươn lên nhờ sương gió tự nhiên, thấm đẫm cái tinh túy của đất trời nên vô cùng sạch sẽ và thanh mát.

Rau dớn thường nhú mầm tươi tốt nhất vào đầu mùa mưa, nhưng số lượng hái được mỗi bận đi rừng cũng chẳng có nhiều. Người ta hái những đọt non mập mạp mang về, rải ra mẹt phơi cho héo đi một chút để rau bớt phần xơ, sau đó đem luộc chấm mắm hoặc phi thơm với tỏi, chỉ đơn giản vậy thôi mà ăn tốn cơm đến lạ.

Đối với nhiều thực khách miền xuôi chưa từng thử qua thì có phần e dè, nhưng hễ ai đã mạnh dạn gắp một đũa đưa lên miệng thì khó lòng mà quên được cái vị giòn giòn, bùi bùi, ngai ngái xen lẫn chút nhớt nhẹ rất đặc trưng của thứ rau rừng này. Và nếu như rau dớn thường đã được xếp vào hàng đặc sản, thì phiên bản rau dớn “khổng lồ” đang làm mưa làm gió trên mạng lại càng thuộc hàng hiếm có khó tìm hơn nữa.

Cách chế biến hóa giải “giao diện” sần sùi

Nhiều đồng bào vùng cao còn gọi loại rau dớn khổng lồ này bằng cái tên dân dã là cây móng bò hay dương xỉ cổ đại vì kích thước to lớn vượt trội và những vòng xoắn ốc khép kín ở phần ngọn. Hình thù của nó sần sùi, lông lá, cuộn chặt lại trông vừa kỳ bí lại vừa có chút gai góc khiến nhiều cư dân mạng trêu đùa trông như những chú sâu béo múp.

Thế nhưng, để biến thứ cây mọc hoang này thành món ngon dọn lên mâm cơm lại đòi hỏi cả một quá trình xắt thái, sơ chế đầy kinh nghiệm và sự khéo léo của người nấu. Khác với những loại rau xanh hái ngoài vườn rửa rẹt qua nước là xong, rau dớn khổng lồ bắt buộc phải được tước bỏ đi lớp vỏ ngoài già cỗi, xù xì, chỉ giữ lại phần lõi non tơ, xanh mướt bên trong. Đặc biệt, người ta phải chần sơ phần lõi này qua một nồi nước sôi sùng sục để loại bỏ hết đi những độc tố tự nhiên có trong nhựa cây và làm giảm bớt độ nhớt, sau đó vớt ra ngâm ngay vào chậu nước lạnh để rau giữ được độ giòn sần sật và màu xanh bắt mắt.

Sau khi đã sơ chế kỹ càng, rau dớn khổng lồ thường được đem đi luộc chín tới hoặc xào nhanh tay trên lửa lớn với thật nhiều tỏi đập dập. Từng miếng rau sau khi thấm đẫm mỡ màng sẽ bóng bẩy, tỏa ra mùi thơm nức mũi, đánh thức mọi giác quan của người thưởng thức.

Bùng nổ vị giác với bát nước chấm đượm vị núi rừng

Ăn rau dớn mà thiếu đi bát nước chấm pha đúng điệu thì coi như đã đánh rơi đi một nửa linh hồn của món ăn. Hương vị của rau dớn khổng lồ vốn dĩ đã mang đậm hơi thở hoang sơ, nên nó cần những thứ gia vị cũng bản sắc không kém để nâng tầm trải nghiệm. Tùy thuộc vào thói quen và sở thích của từng gia đình, bát nước chấm có thể biến tấu muôn hình vạn trạng.

Có nhà thích sự bùng nổ, cay nồng thì giã ngay một bát chẩm chéo đầy ắp mắc khén, hạt dổi thơm lừng. Có nhà lại ưng cái vị mằn mặn, ngầy ngậy thì pha chút đậu xị (đậu nành lên men) đậm đà. Đơn giản nhất thì chỉ cần một bát nước mắm cốt vắt chanh, cắt thêm vài lát ớt chỉ thiên cay xé lưỡi là đủ để gắp không ngừng đũa.

Bên cạnh loại rau dớn ngọt bùi thông thường, những người sành ăn đi rừng thỉnh thoảng còn săn được một biến thể đặc biệt hơn: Loại rau có thân hình 3 cạnh màu xanh thẫm, nhẵn thín không có lông, mang vị đắng nhặng và nhiều nhớt hơn hẳn. Người dân địa phương gọi đó là rau dớn đắng hay rau móng rồng, một thử thách ẩm thực không dành cho số đông nhưng ai ăn quen lại dễ đâm nghiện.

Nhận xét về thứ rau đang tạo trend này, nữ Tiktoker Chảo Yến – một người con của núi rừng đã gật gù chia sẻ sau khi thưởng thức nghiệm thu: “Nó ngọt hơn rau dớn bình thường nhiều, nhưng mà nó cũng nhớt hơn đó mọi người”. Chính cái sự “ngọt lịm mà hơi nhớt” ấy lại tạo nên một sự tò mò vô hình, xúi giục biết bao tâm hồn đam mê ẩm thực nhất định phải tìm mua cho bằng được để tự mình nếm thử thứ đặc sản kỳ lạ ẩn sâu dưới những tán rừng già.