Mỡ heo chế biến thức ăn có tốt hơn dầu thực vật?

Gần đây, có thông tin “truyền tai”, chia sẻ trên mạng xã hội cho rằng mỡ heo hoàn toàn tự nhiên nên tốt hơn hẳn dầu ăn công nghiệp, thậm chí lành tính đến mức có thể thay thế hoàn toàn cho dầu thực vật; và đã xuất hiện xu hướng quay về ăn mỡ heo.

Trước thông tin trên, TS Lê Thị Hương Giang, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết: “Trong dinh dưỡng, không có thực phẩm nào là tốt tuyệt đối và cũng chẳng có thực phẩm xấu hoàn toàn. Việc quá nhấn mạnh một loại thực phẩm rồi đổ xô đi ăn theo phong trào đôi khi lại vô tình gây hại cho sức khỏe của chính chúng ta”.

Theo TS Giang, mỡ heo và dầu thực vật đều tốt nếu biết dùng đúng cách, đúng món.

Mỡ heo (chất béo động vật) có điểm mạnh lớn nhất là rất bền với nhiệt. Khi chiên, rán ở nhiệt độ cao, mỡ heo ít bị cháy khét và không sinh ra các chất độc hại. Tuy nhiên, trong mỡ heo có chứa khoảng 40% chất béo bão hòa và 95 mg cholesterol trong mỗi 100 gram. Nếu ngày nào cũng ăn, ăn quá nhiều thì mạch máu sẽ dễ bị tích tụ mảng bám, dẫn đến nguy cơ các bệnh về tim mạch.

Dầu ăn (chất béo thực vật) chứa đến 60 – 80% chất béo chưa bão hòa, không chứa cholesterol, nhưng nhược điểm lớn của dầu ăn là chịu nhiệt kém. Nếu dùng dầu thực vật để chiên rán ngập dầu, lửa to hoặc dùng đi dùng lại nhiều lần, dầu sẽ rất dễ bị biến chất và sinh ra các chất độc gây hại cho tế bào.

Cách chế biến dầu, mỡ khi nấu ăn

TS Giang cho biết, Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo lượng chất béo bão hòa không nên vượt quá 10% tổng năng lượng nạp vào hàng ngày. Thay vì chọn “1 trong 2” chất béo nêu trên, người trưởng thành khỏe mạnh nên kết hợp cả hai theo tỷ lệ lý tưởng là 1 phần mỡ động vật, 2 hoặc 3 phần dầu thực vật.

Khi chế biến thực phẩm, với các món chiên rán ngập dầu, nhiệt độ cao: hãy dùng mỡ heo. Món nào xào nhanh, trộn salad hoặc nấu canh: hãy ưu tiên dùng dầu thực vật.

TS Giang cũng lưu ý đặc biệt cho người có bệnh lý nền: nếu cơ thể đang gặp phải các vấn đề như mỡ máu cao, gan nhiễm mỡ, huyết áp, tim mạch, tiểu đường hay thừa cân… việc ăn mỡ heo theo trào lưu là điều cực kỳ đáng lo ngại. 

Với nhóm này, bác sĩ dinh dưỡng không thể đưa ra một con số tỷ lệ chung chung được vì chỉ số xét nghiệm máu và mức độ bệnh của mỗi người hoàn toàn khác nhau. Tốt nhất, gặp chuyên gia dinh dưỡng để được thăm khám và nhận hướng dẫn cá thể hóa, thiết lập một thực đơn riêng biệt để bảo vệ mạch máu lâu dài.

Theo Viện Dinh dưỡng (Bộ Y tế), chất béo động vật gồm mỡ, bơ có nhiều a xít béo no, có nhiều cholesterol đồng thời có cả vitamin A, D.

Dầu vừng, dầu lạc, dầu đậu tương, dầu cá có nhiều a xít béo không no là những a xít béo có nhiều chức năng quan trọng trong cơ thể. Khẩu phần ăn cân đối khi có khoảng 10% năng lượng bữa ăn do a xít béo no và 10 – 15% năng lượng bữa ăn do a xít béo không no.

Trong khẩu phần ăn nên sử dụng phối hợp cả dầu thực vật và mỡ động vật ở tỷ lệ cân đối thích hợp để có thể tận dụng các ưu điểm của cả hai loại chất béo và loại cholesterol tốt. Ăn phối hợp dầu thực vật và mỡ động vật hợp lý, nên ăn vừng lạc.