Bác sĩ chỉ cách giải quyết những ‘bất ổn’ của cơ thể khi cai rượu

Trạng thái cai rượu là một tình trạng thường gặp ở những người nghiện rượu mạn tính. Vậy trạng thái cai rượu là gì? Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ của bệnh? Các triệu chứng và điều trị trạng thái cai rượu như thế nào?

Trạng thái cai rượu là gì?

Trạng thái cai rượu là một tình trạng rối loạn về mặt tâm thần và cơ thể, thường xuất hiện trên các đối tượng nghiện rượu mạn tính. Vì một lí do nào đó mà các đối tượng này ngừng hay giảm sử dụng rượu thì xuất hiện trạng thái cai. Tình trạng rối loạn này có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như co giật, mê sảng, rối loạn điện giải…làm tăng nguy cơ tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ biến chứng của trạng thái cai rượu?

Thường do các đối tượng nghiện rượu mạn tính chủ động cai hoặc mắc bệnh lý cơ thể dẫn tới việc giảm hay ngừng sử dụng rượu đột ngột sẽ xuất hiện trạng thái cai rượu.

Một số yếu tố nguy cơ làm nặng trạng thái cai rượu được nhận thấy như: tình trạng bệnh lý cơ thể cấp tính hay mạn tính kèm theo, mức độ nghiện rượu, tiền sử các đợt cai trước có biến chứng…

Cảm giác khó ở hoặc mệt mỏi cũng là một trong các triệu chứng của trạng thái cai rượu

Các triệu chứng của trạng thái cai rượu

Những người khác nhau có thể có các triệu chứng với mức độ nặng nhẹ khác nhau. Các biểu hiện bao gồm các thay đổi về mặt cơ thể và tâm thần:

+ Run: lưỡi, mi mắt, và khi duỗi tay

+ Vã mồ hôi

+ Buồn nôn, hoặc nôn nhẹ

+ Nhịp tim nhanh hoặc tăng huyết áp

+ Kích động tâm thần vận động

+ Đau đầu

+ Mất ngủ

+ Cảm giác khó ở hoặc mệt mỏi

+ Các ảo tưởng, ảo giác về thính giác, thị giác hoặc xúc giác nhất thời

+ Động kinh cơn lớn

Các biến chứng của trạng thái cai rượu

+ Biến chứng co giật: biểu hiện bằng cơn co giật toàn thể

+ Biến chứng mê sảng: rối loạn ý thức, run, ảo thị, hoang tưởng cấp thường có nội dung rùng rợn, ghê sợ, có thể kèm theo lo âu, hoảng sợ, rối loạn hành vi, …

+ Tiến triển của sảng rượu: khỏi không để lại di chứng.

+ Trường hợp nặng tử vong thường do trụy tim mạch.

Khi bạn hoặc người thân của bạn có biểu hiện của trạng thái cai rượu/ nghiện rượu mạn tính, bạn nên tìm kiếm lời khuyên và sự chăm sóc y tế của các bác sĩ chuyên khoa tâm thần để đưa ra phác đồ và các hỗ trợ cho người đang cai rượu. Ảnh minh họa: Internet

Điều trị trạng thái cai rượu và biện pháp khắc phục tại nhà

Nhập viện: Để an toàn và hiệu quả thì trạng thái cai rượu nên được điều trị, theo dõi và quản lí tại viện. Do các biến chứng của trạng thái cai rượu là thường nặng và các đối tượng nghiện rượu mạn tính hay kèm nhiều rối loạn chức năng cơ quan khác.

Hóa dược: Các nhóm thuốc sử dụng trong điều trị trạng thái cai gồm có: nhóm bình thần ( benzodiazepam; clonazepam…); vitamin nhóm B; truyền dịch ( natri clorua 0,9%; ringer lactat…); bổ sung điện giải ( kali, natri…). Tùy vào tình trạng lâm sàng có rối loạn hành vi, kèm hoang tưởng ảo giác, bác sĩ sẽ cân nhắc việc sử dụng nhóm an thần kinh kết hợp.

Bên cạnh đó cần điều trị bệnh lí cơ thể kèm theo như: Tăng huyết áp, bệnh lí đường tiêu hóa gan mật, đái tháo đường…

Bổ sung dinh dưỡng nâng cao thể trạng.

Tâm lý trị liệu: liệu pháp nhận thức hành vi (CBT); liệu pháp gia đình (FBT)… được sử dụng để hỗ trợ cai nghiện rượu

Khi bạn hoặc người thân của bạn có biểu hiện của trạng thái cai rượu/ nghiện rượu mạn tính, bạn nên tìm kiếm lời khuyên và sự chăm sóc y tế của các bác sĩ chuyên khoa tâm thần để đưa ra phác đồ và các hỗ trợ cho người đang cai rượu.

Uống nhiều rượu bia gây ra những bệnh gì?

Viêm gan

Viêm gan do rượu chính là tình trạng tế bào gan bị viêm và hoại tử xảy ra trong 1 – 2 tuần, kèm theo các triệu chứng như buồn nôn, nôn ói, chán ăn, đau bụng, vàng da, sốt, đôi khi có rối loạn tâm thần. Người bệnh có thể tiến triển thành xơ gan trong 1 vài năm nếu không được điều chỉnh thói quen sinh hoạt và điều trị đúng cách.

Xơ gan là tình trạng khi các tế bào gan bị tổn thương thường xuyên, trong đó biểu hiện hiện ban đầu là gan nhiễm mỡ, nếu bệnh nhân ngưng hoặc cai được rượu trong thời gian này thì bệnh có thể tự khỏi. Đối với một số trường hợp, sau khi uống bia rượu có cảm giác choáng váng, đau đầu và dùng thuốc giảm đau thông thường như Panadol thì có thể khiến gan bị tổn thương nghiêm trong hơn.

Sảng run

Sảng run hay hội chứng cai rượu được biết đến là biến chứng nghiêm trọng và khá thường gặp ở những người nghiện rượu. Bệnh thường gặp phải ở những người nghiện rượu mà nguyên nhân chính là nhiễm độc hệ thần kinh và rối loạn chuyển hóa do rượu. Sảng run xuất hiện sau khi ngừng uống rượu từ 12 – 48 giờ với 2 nhóm biểu hiện nổi bật là:

– Rối loạn ý thức theo kiểu mê sảng, khiến người bệnh mất khả năng định hướng về cả không gian lẫn thời gian, nhận dạng người thân kém, giấc ngủ chập chờn hoặc mất ngủ, vật vã, thường xuyên gặp ác mộng, thường có cảm giác lo âu, thấp thỏm, sợ hãi, căng thẳng, ảo giác, ảo thanh, nhìn nhưng không thấy… Do vậy mà người bệnh thường có các phản ứng tự vệ gây nguy hiểm tới những người xung quanh.

– Những rối loạn về thần kinh toàn thân như nói không rõ, nói lắp bắp, run lập cập, đi loạng choạng, dễ mất thăng bằng và vấp ngã gây gãy xương và vỡ tạng… Đối với những trường hợp nghiêm trọng hơn còn có thể xuất hiện các cơn co giật như động kinh.

Không chỉ vậy, những người bị sảng run do rượu còn gặp phải những rối loạn thần kinh thực vật trầm trọng như toát mồ hôi đầm đìa ngay cả khi đang nghỉ ngơi, da tái mét, kém đàn hồi, khát nước, đi tiểu ít, đau bụng, buồn nôn, nôn ói, đi ngoài phân lỏng, tim đập nhanh, sốt và huyết áp không ổn định…

Tình trạng sảng run có thể tự thuyên giảm sau 1 vài ngày nghỉ ngơi. Tuy nhiên, có rất ít trường hợp như vậy. Đa phần các trường hợp không được điều trị đều sẽ tiến triển xấu, các rối loạn, biểu hiện ngày càng trầm trọng, khiến người bệnh có thể phải đối mặt với nguy cơ tử vong.

Ung thư

Theo nghiên cứu của giáo sư Linda Bauld thuộc Trung tâm Nghiên cứu thuốc lá và rượu Anh Quốc, các bằng chứng xác đáng đã chỉ ra rằng rượu làm tăng nguy cơ mắc phải một số loại ung thư như: Gan, ruột, thực quản, vòm họng và ung thư vú.

Khi được nạp vào cơ thể, rượu sẽ chuyển hóa thành acetaldehyde – 1 chất được biết đến với khả năng gây ung thư cao. Mặt khác, rượu cũng làm suy yếu đi khả năng phân hủy và hấp thu nhiều chất dinh dưỡng của cơ thể, gây tăng nguy cơ mắc phải ung thư. Cồn khi kết hợp cùng các tác nhân gây ung thư khác như chất độc trong thuốc lá cũng khiến tỷ lệ mắc ung thư tăng lên nhiều lần.

Bệnh tim mạch

Tim cũng là cơ quan có cấu tạo là 1 loại cơ, trong khi đó những thức uống có nồng độ cồn cao sẽ làm suy yếu các cơ nên cũng sẽ làm suy yếu cơ tim. Khi uống rượu, các tế bào cơ tim chết, thay vào đó là mô xương mất đi khả năng co bóp, dần dần chúng bị thay thế bằng mô xơ không co bóp được. Nếu tim bị suy yếu, chức năng bơm máu không thể hoạt động một cách hiệu quả như bình thường, lúc này sẽ xảy ra hiện tượng ứ trệ tuần hoàn tại phổi.

Rượu với nồng độ càng cao thì sự tác động tới tim càng lớn, chúng khiến cho các mạch máu hẹp đi và tăng áp lực trong máu, buộc tim phải hoạt động nhiều hơn bình thường, thậm chí là gây suy tim với những biểu hiện là khó thở, mệt mỏi, phù chân và rối loạn nhịp tim.

Mặc dù tim có khả năng tự hồi phục và bù trừ tốt, thế nhưng nếu uống bia rượu quá thường xuyên thì không một cơ quan nào có thể khắc phục được tác hại mà bia rượu gây ra. Các cuộc nhậu say sưa cũng làm gia tăng nguy cơ bị cao huyết áp, đây là yếu tố nguy cơ lớn của bệnh nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Không chỉ vậy, uống rượu cũng gây ảnh hưởng tới giấc ngủ, càng làm tăng huyết áp, cùng với đó là lối sống không lành mạnh nên càng dễ mắc các bệnh tim mạch.

Bệnh gút

Thực tế thì khi lượng cồn tồn đọng lại trong cơ thể vượt quá mức cho phép trong thời gian dài sẽ dẫn tới bệnh gút. Uống nhiều rượu bia sẽ khiến lượng cồn dư thừa tích tụ lại, sau nhiều lần như vậy dẫn tới các rối loạn trong quá trình trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng của cơ thể.

Việc tích tụ chất cồn tại các ổ khớp sẽ dẫn tới bệnh gút, chúng phá hủy mạn tính những ổ khớp này, tạo ra những cơn đau khớp, viêm khớp kèm theo biểu hiện sưng nóng, đỏ và đau nhức. Mặt khác, mỗi lần uống liên tục nửa lít rượu mạnh sẽ khiến gia tăng nhanh lượng acid uric trong máu.

Bệnh phổi

Sau khi uống rượu, có khoảng 5% lượng cồn trong máu nhanh chóng được khuếch tán vào các phế nang. Tại đây chúng sẽ được làm ấm và chuyển hóa thành dạng hơi mà khi thở ra, các phân tử hơi này chính là tiêu chí để đo nồng độ cồn trong hơi thở. Những người uống nhiều rượu trong thời gian dài sẽ khiến chất chống oxy hóa quan trọng trong phổi mất đi, từ đó làm tổn thương vĩnh viễn lên phổi. Chính vì vậy mà người nghiện rượu thường có nguy cơ mắc phải các bệnh nguy hiểm như viêm phổi và các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp khác cao hơn.

Viêm loét dạ dày – tá tràng

Khi được đưa vào cơ thể, dạ dày chính là trạm dừng chân đầu tiên của cồn. Chỉ trong vòng 5 phút, có tới 20% lượng bia rượu lập tức khuếch tán vào máu. Phần bia rượu còn lại trong dạ dày sẽ làm suy yếu đi các biểu mô có tác dụng bảo vệ dạ dày. Chính vì vậy mà nó làm tăng nguy cơ mắc phải các bệnh viêm nhiễm dạ dày với những triệu chứng phổ biến như viêm loét, ợ nóng và chảy máu.

Gây vô sinh, sảy thai

Rượu là tác nhân sinh sản của nam giới thông qua việc gây rối loạn cương dương tạm thời. Trong thời gian dài, nó sẽ làm giảm nồng độ testosterone, dẫn tới suy giảm chức năng tình dục, gây độc cho tinh hoàn, làm tổn thương tinh trùng hoặc khiến chúng suy yếu và không thể chạy tới trứng được, vì thế mà ảnh hưởng tới khả năng sinh sản.

Rượu cũng làm giảm khả năng sinh sản của nữ giới, dù cho chỉ uống một lượng nhỏ. Sử dụng rượu trong thời gian dài cũng làm ảnh hưởng tới chu kỳ kinh nguyệt, thậm chí ngưng rụng trứng. Phụ nữ uống rượu trong thời gian dài khiến tăng nguy cơ sảy thai hơn.

Mất trí nhớ

Tác hại của việc uống nhiều rượu bia, các tổn thương tại não liên quan tới việc lạm dụng quá nhiều bia rượu cũng đã phản ánh một số triệu chứng của chứng sa sút trí tuệ như kém nhạy bén, phán đoán kém và khó ra quyết định. Chưa kể, uống rượu trong thời gian dài còn dẫn tới hội chứng Korsakoff – tình trạng mất trí nhớ ngắn hạn.

Trầm cảm

Một số người thường có thói quen khi áp lực, căng thẳng hoặc trầm cảm sẽ tìm tới rượu với mong muốn được giải khuây. Tuy nhiên, đây lại là nguyên nhân khiến tình trạng trở nên tồi tệ hơn. Bởi các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, người thường xuyên uống bia rượu rất dễ bị trầm cảm. Thậm chí, nhiều người mắc chứng trầm cảm khi uống nhiều rượu sẽ làm giảm tác dụng của thuốc chống trầm cảm và dễ có ý định tự sát.

Viêm tụy

Viêm tụy cấp là tình trạng cấp cứu ở mức độ gây nguy hiểm tới tính mạng do ngộ độc rượu kéo dài gây ra. Các triệu chứng tiêu biểu kèm theo gồm có buồn nôn, nôn mửa, đau bụng cấp tính. Đối với viêm tụy mạn tính do nghiện rượu trong thời gian dài còn có nguy cơ dẫn tới cơ thể kém hấp thu chất dinh dưỡng, làm suy giảm hệ miễn dịch. Cho tới khi tuyến tụy bị mất chức năng, không thể tạo ra insulin, người bệnh sẽ bị đái tháo đường type 2.

Theo BSCKII Bùi Nguyễn Hồng Bảo Ngọc – Viện Sức khỏe tâm thần (Tiền Phong)