Liệu du thuyền có phải là nơi sinh sôi nảy nở của dịch bệnh?

Một đợt bùng phát hantavirus (bệnh cấp tính với hội chứng suy thận cấp, hoặc suy hô hấp nặng…) trên du thuyền MV Hondius của Oceanwide Expeditions đã thu hút sự chú ý trên toàn thế giới vào tuần trước, cùng thời điểm với một trường hợp khác – đợt bùng phát norovirus (virus gây tiêu chảy, buồn nôn) trên du thuyền Caribbean Princess của hãng Princess Cruises.

Trường hợp sau đánh dấu đợt bùng phát bệnh đường tiêu hóa thứ tư trên các tàu du lịch đạt ngưỡng thông báo công khai của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) vào năm 2026.

Những sự cố này khiến nhiều du khách đặt câu hỏi, liệu du thuyền có phải là nơi sinh sôi nảy nở của bệnh tật và mầm bệnh hay không?

Câu trả lời khá phức tạp. Không giống như các khách sạn trên đất liền, nơi khách ra vào suốt cả ngày, du thuyền là một “môi trường khép kín”, theo TS Ian Lipkin, giáo sư dịch tễ học, Giám đốc Trung tâm Nhiễm trùng và Miễn dịch tại Trường Y tế Công cộng Mailman thuộc Đại học Columbia, Mỹ.

“Nếu ai đó bị ốm, cho dù là thành viên phi hành đoàn, nhân viên hay hành khách, thì khả năng họ tiếp xúc và lây bệnh cho người khác sẽ cao hơn nhiều so với việc chỉ là sự tiếp xúc ngẫu nhiên giữa các cá nhân này”, ông nói với USA Today. Tuy nhiên, trong khi du thuyền có thể tạo điều kiện thuận lợi cho sự lây lan bệnh tật, các chuyên gia y tế cho rằng điều quan trọng là phải xem xét những sự việc này trong bối cảnh: Các đợt bùng phát norovirus trên du thuyền chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng số các trường hợp được báo cáo, và sự kiện hantavirus gây chết người dường như là trường hợp ngoại lệ bất thường hơn là dấu hiệu của những rủi ro rộng hơn mà khách du thuyền phải đối mặt.

Các chuyên gia y tế cho biết thêm, những sự kiện này không nhất thiết phải khiến hành khách từ bỏ ý định đi du lịch.

Tại sao du thuyền là tâm điểm của nhiều đợt bùng phát dịch bệnh?

Vụ bùng phát dịch trên tàu MV Hondius, dẫn đến phản ứng phối hợp từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các cơ quan quốc tế khác, gợi nhớ đến những giai đoạn đầu của đại dịch Covid-19. Năm 2020, các du thuyền trở thành những địa điểm đầu tiên của những đợt bùng phát dịch bệnh nổi tiếng, bao gồm cả trên tàu Diamond Princess của hãng Princess Cruises.

Ngoài việc dành thời gian dài với nhiều người khác “đến từ những nơi khác nhau với những nguy cơ phơi nhiễm khác nhau”, các cơ sở này thường kín hơn, TS Emily Abdoler, chuyên gia về bệnh truyền nhiễm và Phó giáo sư lâm sàng y học tại Trường Y Đại học Michigan, cho biết thêm. Khoảng cách càng gần, du khách càng có nhiều khả năng lây lan bệnh tật cho nhau qua các giọt bắn đường hô hấp hoặc bề mặt.

“Nếu mọi người đi máy bay cả tuần, tôi nghĩ chúng ta cũng sẽ nói về điều tương tự”, bà nhấn mạnh.

ẢNH: AFP

Hiệp hội Du thuyền Quốc tế (CLIA) cho rằng các hãng thành viên của họ “hoạt động theo những yêu cầu nghiêm ngặt bao gồm các quy trình làm sạch và khử trùng tiên tiến, giám sát liên tục bệnh tật và biện pháp ứng phó nhanh chóng khi có vấn đề về sức khỏe phát sinh. Các quy trình này dựa trên hướng dẫn y tế công cộng quốc tế và được xem xét và cập nhật thường xuyên”.

Các du thuyền cũng phải chịu sự giám sát và kiểm tra của các cơ quan y tế công cộng tại các khu vực pháp lý quan trọng, và những hãng thành viên của CLIA được yêu cầu phải hoạt động với các cơ sở y tế trên tàu và đội ngũ nhân viên được đào tạo để xử lý nhiều tình huống sức khỏe khác nhau.

Vụ bùng phát hantavirus này khác với các vụ khác trên du thuyền như thế nào?

Mặc dù các vụ bùng phát bệnh đường tiêu hóa trên biển không phải là điều mới lạ – đã có 23 vụ vào năm 2025 – nhưng đây là vụ bùng phát hantavirus đầu tiên được ghi nhận có liên quan đến một du thuyền.

Hantavirus chủ yếu lây lan qua tiếp xúc với nước tiểu, phân hoặc nước bọt của các loài gặm nhấm bị nhiễm bệnh. Và trong khi các quan chức cho biết các trường hợp được xác nhận trên tàu MV Hondius là virus Andes, có thể lây truyền từ người sang người, họ vẫn đang nỗ lực xác định nguồn gốc.

Ảnh: Reuters

Quan chức WHO Maria Van Kerkhove trước đó cho biết tổ chức này tin rằng vị khách đầu tiên có triệu chứng và vợ ông – cả hai đều qua đời – đã bị nhiễm bệnh trên đất liền, nhưng cũng có thể đã có sự lây truyền từ người sang người giữa những người tiếp xúc “thực sự” gần gũi. Các quan chức nhấn mạnh rằng nguy cơ đối với công chúng nói chung là thấp.

Một số loại virus, như norovirus, rất “bền” và chỉ cần một lượng rất nhỏ cũng có thể khiến người ta bị bệnh, theo Lipkin.

“Nhưng trường hợp của hantavirus thì không như vậy”, ông nói thêm: “Mọi người có thể đã hít phải một liều lượng lớn gây ra bệnh này. Còn norovirus, chỉ cần một lượng nhỏ cũng đủ gây bệnh”.

Các chuyên gia cùng quan điểm khi cho rằng “đợt bùng phát virus này thực sự là một trường hợp ngoại lệ” và không nên cho rằng tình huống cụ thể này nên làm thay đổi tính toán của bất kỳ ai trong việc đi du lịch.