Yếu thế, tài xế Grab phải đăng clip để tự bảo vệ, sao lại chặn kế sinh nhai?

Tôi không đồng tình với quan điểm của bài viết ” Sao lại chỉ trích Grab khóa tài khoản tài xế khi họ làm đúng quy định, cam kết?”. Chưa nói sai về tình, ngay cả về lý thì tác giả cũng chỉ đúng một phần.

Khi xác định tài xế có lỗi nghiêm trọng vì tiết lộ thông tin cá nhân của hành khách, Grab chỉ đứng từ góc nhìn, quyền lợi của khách, trong khi lẽ ra là bên trung gian, hãng phải bảo đảm sự cân bằng trong mối quan hệ này. Nếu đứng cả trên lập trường của người lái xe, hãng phải nhìn thấy rằng ghi lại và đăng tải clip lên mạng xã hội là cách dù không hoàn toàn đúng nhưng có thể là hiệu quả nhất để anh ấy đòi lại công bằng cho mình.

Vì sao tôi nói vậy? Rõ ràng trong suốt hành trình, vị hành khách kia luôn tỏ ra hung hãn và khinh miệt, vừa xúc phạm vừa đe dọa và Graber buộc phải nhẫn nhịn từ đầu đến cuối. Anh buộc phải chịu nhục để bảo vệ không chỉ “cần câu cơm” mà còn cả sự an toàn thể chất của mình. Còn khách thì lấn lướt, bắt nạt hết lần này đến lần khác.

Cứ cho là lúc đó ông ta đang say, nhưng ngay cả sau này khi đã tỉnh, ông cũng đâu có thực sự thấy mình có lỗi với tài xế? Khi trở thành đối tượng bị chỉ trích dữ dội, nhạc sỹ này phải đăng lời xin lỗi lên mạng, nhưng đó là để cư dân mạng đọc; lời xin lỗi được “ném lên trời” chứ không phải gửi đến nạn nhân.

Những uất ức về thiệt thòi phải chịu, anh Graber chuyển đi đâu? Như tác giả bài viết trên nói đó, nền tảng công nghệ không phân xử khía cạnh đạo đức hay xử phạt hành vi xúc phạm; chuyện cũng không ở mức độ cơ quan chức năng phải vào cuộc và can thiệp bằng luật pháp. Vì thế, anh đã làm theo cách mà nhiều người khác vẫn làm, đưa câu chuyện lên mạng xã hội để tìm sự bênh vực, phân xử của cộng đồng mạng.

Xin hỏi, dựa trên những gì đã xảy ra, liệu ai có thể mách anh ấy cách nào đó tốt hơn?

Điều anh tài xế mong đợi khi đăng clip ấy, theo tôi nghĩ, không phải để gây tổn thất danh dự hay kinh tế cho nhạc sỹ Minh Khang, mà để nhận lại được một câu công bằng, điều anh không đợi nổi từ vị khách nổi tiếng và quyền lực.

Phản ánh cho nền tảng gọi xe ư? Như ai cũng thấy, trong mối quan hệ ba bên này, hãng đứng về phía khách hàng nhiều hơn. Các tài xế được nền tảng gọi rất trang trọng là “đối tác” – cách gọi cho thấy sự ngang hàng, bình đẳng; nhưng trên thực tế họ luôn là bên yếu thế.

Trong chuyến đi, khi bị khách hàng đe dọa, xúc phạm, nếu không nhịn thì họ là người chịu thiệt đầu tiên và nặng nề nhất, bởi nguy cơ giảm chuyến, giảm thu nhập do bị đánh giá 1 sao luôn đè nặng. Khi có mâu thuẫn với khách khiến nền tảng bị kéo vào đóng vai trò “trọng tài”, sự yếu thế của họ lại bộc lộ một lần nữa.

Trong vụ ông Minh Khang, “đối tác” của Grab bị khóa tài khoản vĩnh viễn – cánh cửa mưu sinh bị đóng lại một cách dứt khoát đến tàn nhẫn; còn phía hành khách thì, như đại diện hãng chia sẻ: “Đối với chủ tài khoản đặt xe, chúng tôi đã khuyến nghị người dùng và những người đi cùng cần có hành xử tôn trọng và văn minh với đối tác tài xế của Grab. Tài khoản này đã được ghi nhận để lưu ý cho những chuyến xe Grab kế tiếp”.

Đồng ý rằng quy định của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ phải ưu tiên bảo vệ khách hàng, vì khách hàng là thượng đế; nhưng không thể vì vậy mà biến cánh tài xế thành bên yếu thế, buộc họ phải ngậm bồ hòn làm ngọt để giữ cần câu cơm khi mâu thuẫn phát sinh. Cũng đừng quên rằng, không chỉ hành khách đem lại doanh thu, mà chính những tài xế đã mang đến lợi ích khổng lồ cho nền tảng với tỷ lệ phần trăm không thể coi là nhỏ, được trích thẳng từ giá mỗi cuốc xe mồ hôi nước mắt của họ.

Cách hành xử của Grab trong vụ này càng khiến bên yếu thế cảm thấy, trong nhiều trường hợp, mạng xã hội là kênh hiệu quả nhất để tiếng nói của họ được lắng nghe, để nhận được sự bảo vệ, bênh vực. Nếu không có áp lực dư luận sau khi clip được đăng tải, phải chăng sự việc sẽ bị chìm xuồng, người lái taxi đành ôm nỗi uất ức, không hề được xin lỗi và tương lai sẽ xuất hiện anh tài xế thứ 11 bị đánh như lời đe dọa của vị khách nổi tiếng?

Tôi không ủng hộ việc tiết lộ thông tin cá nhân hay xâm phạm đời tư nhưng ủng hộ quyền được lên tiếng khi bị chèn ép, xúc phạm và đe dọa, để nhận được sự bảo vệ từ cộng đồng.

Sau cùng, đây không chỉ là xung đột giữa cá nhân nhạc sỹ nổi tiếng và tài xế cụ thể, mà là vấn đề về văn hóa ứng xử, sự công bằng, về bảo vệ quyền lợi người lao động trong nền kinh tế chia sẻ. Khi các quy định của doanh nghiệp chỉ biết đứng về phía người trả tiền mua dịch vụ mà bỏ quên người đang “cày cuốc” tạo doanh thu, phía yếu thế ấy sẽ buộc phải tìm cách khác để tự cứu, và nếu đó là cách không hoàn hảo thì thiệt hại sẽ thuộc về cả ba bên.